تغذیه در میانسالی و سالهای پس از آن تنها به غذای داخل بشقاب محدود نمیشود؛ نوشیدنیهای روزانه نیز میتوانند با فشار خون، کلسترول، قند خون، خواب و سلامت قلب ارتباط داشته باشند. برای نسل ریشه مهم است که مواد غذایی و نوشیدنیهای مرتبط با بزرگسالی، مثبت ۵۰ سالگی و سالمندی را بر پایه یافتههای علمی تازه معرفی کنیم؛ زیرا انتخابهای کوچک روزانه میتوانند در حفظ سلامت و استقلال در سالهای بالاتر زندگی نقش داشته باشند. نسل ریشه پیشتر در مطلبی جداگانه به ارتباط قهوه و سلامت کبد پرداخته است؛ این بار موضوع، تأثیر کافئین و قهوه بر قلب و عروق است.
این مطلب ترجمه و بازنویسی وفادار تازهترین بیانیه علمی انجمن قلب آمریکا درباره کافئین و بیماریهای قلبیعروقی است. این بیانیه به سرپرستی دکتر گرگوری مارکوس از دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو تهیه و در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ در مجله علمی Circulation منتشر شده است.
این گزارش علمی چه چیزی را در مورد قهوه بررسی کرده است؟
این مقاله نتیجه یک مطالعه بالینی واحد نیست. گروهی از متخصصان انجمن قلب آمریکا تازهترین پژوهشهای مربوط به کافئین، قهوه و سلامت قلب را بررسی کردهاند؛ از فشار خون و کلسترول تا دیابت نوع دو، سکته، نارسایی قلبی و اختلالات ضربان قلب.
بیشتر مطالعات این حوزه مشاهدهای هستند. بنابراین، اگر قهوهنوشها در برخی پژوهشها وضعیت سلامت بهتری داشتهاند، نمیتوان با قطعیت نتیجه گرفت که قهوه علت مستقیم این تفاوت بوده است. رژیم غذایی، فعالیت بدنی و سایر ویژگیهای سبک زندگی نیز ممکن است بر نتایج اثر گذاشته باشند.
۴۰۰ میلیگرم کافئین یعنی چند فنجان قهوه؟
براساس جمعبندی انجمن قلب آمریکا، مصرف روزانه حداکثر ۴۰۰ میلیگرم کافئین برای بیشتر بزرگسالان عموماً ایمن است. این مقدار تقریباً معادل سه تا پنج فنجان ۲۴۰ میلیلیتری قهوه معمولی است؛ اما میزان کافئین به نوع دانه، روش تهیه و اندازه فنجان بستگی دارد.
به همین دلیل، نمیتوان پنج ماگ بزرگ قهوه را معادل پنج فنجان استاندارد دانست. کافئین موجود در چای، شکلات، نوشابه، بعضی داروها و مکملها نیز بخشی از مجموع مصرف روزانه است.
دکتر گرگوری مارکوس، رئیس گروه نویسندگان بیانیه، تأکید میکند:
«برای مصرف ایمن کافئین، نسخهای واحد برای همه وجود ندارد.»
پژوهشها درباره قهوه و سلامت قلب چه میگویند؟
در مطالعات بررسیشده، مصرف حدود دو تا چهار فنجان قهوه کافئیندار در روز با خطر کمتر بیماری قلبی، نارسایی قلبی و سکته مغزی همراه بوده است. مصرف منظم قهوه بدون شکر و افزودنیهای پرکالری نیز با احتمال کمتر ابتلا به دیابت نوع دو ارتباط داشته است.
قهوه علاوه بر کافئین، حاوی پلیفنولها و ترکیبات زیستفعال دیگری است که ممکن است آثار آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی داشته باشند. بنابراین، فواید احتمالی قهوه را نمیتوان فقط به کافئین نسبت داد.
از سوی دیگر، کافئین میتواند در بعضی افراد فشار خون و ضربان قلب را بهطور موقت افزایش دهد یا باعث تپش قلب و اختلال خواب شود. به همین دلیل، توجه به مدیریت فشار خون و سلامت قلب همچنان ضروری است.
چرا روش تهیه قهوه برای کلسترول اهمیت دارد؟
یکی از نکات کمتر گفتهشده این بیانیه، تفاوت قهوه فیلترشده و بدون فیلتر است. قهوه حاوی ترکیبی روغنی به نام «کافستول» است که میتواند کلسترول LDL یا کلسترول بد را افزایش دهد.
قهوه ترک، قهوه جوشان و فرنچپرس معمولاً کافستول بیشتری دارند. فیلتر کاغذی بخش زیادی از این ترکیب را جذب میکند و قهوه فوری نیز معمولاً کافستول کمتری دارد. برای افرادی که کلسترول بالا یا بیماری قلبی دارند، روش تهیه قهوه میتواند به اندازه تعداد فنجانها اهمیت داشته باشد.
شکر و افزودنیها چگونه نتیجه را تغییر میدهند؟
بخش زیادی از یافتههای امیدوارکننده به قهوه ساده یا قهوهای با افزودنی اندک مربوط است. افزودن مقدار زیاد شکر، سیروپهای طعمدار و خامه میتواند قند، انرژی و چربی اشباع نوشیدنی را افزایش دهد و فواید احتمالی قهوه را کاهش دهد.
این موضوع به معنای مضر بودن هر مقدار شیر نیست. پیام اصلی این است که قهوه باید در چارچوب کل الگوی غذایی بررسی شود. هیچ نوشیدنی بهتنهایی نمیتواند آثار تغذیه نامناسب یا کمتحرکی را جبران کند. مصرف چربیهای مفید مانند روغن زیتون فرابکر، نظم در وعدههای غذایی و تحرک منظم، همگی در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
چرا واکنش بدن نسبت به قهوه در میانسالی و سالمندی مهمتر است؟
بیانیه انجمن قلب آمریکا مخصوص افراد بالای ۵۰ سال نوشته نشده است، اما برای این گروه اهمیت ویژهای دارد. سن، ژنتیک، وضعیت کبد، داروهای مصرفی، بیماریهای زمینهای و سابقه مصرف قهوه بر سرعت سوختوساز کافئین اثر میگذارند.
با افزایش سن، احتمال فشار خون بالا، دیابت، بیماری قلبی، مصرف چند دارو و اختلال خواب بیشتر میشود. در نتیجه، مقداری که یک فرد بدون مشکل تحمل میکند ممکن است در فرد دیگری موجب بیخوابی یا تپش قلب شود. فعالیت بدنی متناسب، از جمله یوگا در سالمندی، نیز بخشی از الگوی کلی مراقبت از قلب است.
چه افرادی باید در مصرف قهوه محتاطتر باشند؟
افرادی که پس از نوشیدن قهوه دچار تپش قلب، افزایش فشار خون یا اختلال خواب میشوند، نباید عدد ۴۰۰ میلیگرم را هدف مصرف خود بدانند. مبتلایان به فشار خون کنترلنشده، بعضی اختلالات ضربان قلب یا افرادی که داروهای متعدد مصرف میکنند نیز بهتر است مقدار مناسب کافئین را با پزشک خود بررسی کنند.
بیانیه انجمن قلب آمریکا همچنین تأکید میکند که یافتههای مربوط به قهوه را نباید به نوشیدنیهای انرژیزا تعمیم داد؛ زیرا دوز بالای کافئین در این محصولات ممکن است خطر افزایش فشار خون و بینظمی ضربان قلب را بیشتر کند.
تعداد فنجان قهوه تنها معیار نیست
نتیجه این بیانیه آن نیست که همه افراد باید روزانه پنج فنجان قهوه بنوشند. مصرف متعادل قهوه برای بیشتر بزرگسالان عموماً ایمن است و ممکن است بخشی از یک الگوی غذایی سازگار با سلامت قلب باشد.
اندازه فنجان، مجموع کافئین روزانه، روش دمآوری، افزودنیها، فشار خون، داروها، خواب و واکنش شخصی بدن همگی اهمیت دارند. در سالمندی سالم، انتخاب آگاهانه مهمتر از پیروی از یک عدد ثابت است.
منابع
- Marcus GM, Hu FB, van Dam RM, et al. Caffeine and Cardiovascular Disease: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation؛ ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶.
مشاهده مقاله در PubMed - American Heart Association. Coffee and heart health: How many cups of caffeinated coffee are safe to drink each day?؛ ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶.
گزارش رسمی انجمن قلب آمریکا
