همه ما در مقطعی از زندگیمان عبارت «سرت به کار خودت باشد» را شنیدهایم یا به زبان آوردهایم. اما آیا میدانستید که این جمله، صرفاً یک واکنش دفاعی نیست؟ در یادداشتی که پیش رو دارید، لیندزی نِیک (Lindsay Knake)، روزنامهنگار حوزه سلامت، به بررسی علمیِ این موضوع پرداخته است که چرا «سر به کار خود داشتن» و تمرکز فقط بر آنچه در دایره کنترل ماست، مزایای ملموسی برای سلامت روان دارد.
نِیک در این یادداشت به ما یادآوری میکند که چرا وقتی مجبور نیستیم، باید از وارد کردن استرسهای غیرضروری به زندگیمان اجتناب کنیم و چگونه میتوانیم با اصلاح برخی رفتارها، کیفیت زندگی و سبک زندگی سالم خود را ارتقا دهیم.
چرا درگیر شدن در زندگی دیگران به سلامت روان ما آسیب میزند؟
لیندزی نِیک اشاره میکند که برخی از ما بهطور طبیعی بیشتر از دیگران به مسائلی که به ما مربوط نیست، علاقه داریم. این خصیصه که گاهی با عنوان «فضولی» شناخته میشود، میتواند ریشهی بسیاری از تنشهای روزانه باشد. طبق دیدگاه او، نشانههای درگیر شدن بیش از حد در زندگی دیگران عبارتند از:
- واکنش نشان دادنِ هیجانی به جای پاسخ دادنِ منطقی
- تلاش نافرجام برای حل مشکلاتِ سایرین
- نپذیرفتن ویژگیهای شخصیتی دیگران همانطور که هستند
- تمایل به قضاوت و انتقاد مداوم
۷ راهکار عملی برای دستیابی به آرامش ذهنی (برگرفته از یادداشت لیندزی نِیک)
برای اینکه بتوانیم مسیرِ تمرکز بر خویشتن را در پیش بگیریم، نِیک پیشنهادهایی ارائه میدهد که میتواند پایه یک زندگی آرامتر باشد:
۱. تمرین ذهنآگاهی (Mindfulness) برای رها کردن خشم
ذهنآگاهی به معنای متمرکز ماندن بر لحظه حال است. نِیک تأکید میکند که طبق گزارشهای «مؤسسه ملی سلامت»، ذهنآگاهی با کاهش اضطراب و افسردگی مرتبط است. با این تمرین، ما یاد میگیریم به جای غرق شدن در خشم ناشی از رفتارهای دیگران، افکارمان را مشاهده کنیم و از آنها فاصله بگیریم.
۲. پرهیز از غیبتهای زیانبار
غیبت کردن بخش جداییناپذیر از تعاملات انسانی است، اما نوعِ منفیِ آن اعتماد را از بین میبرد. در مقابل، سخاوت و مهربانی باعث ترشح انتقالدهندههای عصبی ایجادکننده حس خوب (مثل سروتونین و دوپامین) میشود که برای سلامت شما مفید است.
۳. پذیرش آنچه در کنترل ما نیست
بزرگترین گام برای داشتن روان سالم، پذیرش این واقعیت است که ما نمیتوانیم دیگران را تغییر دهیم. رها کردنِ رنجشهای جزئی روزمره، به ما حس آرامشی میدهد که هیچ چیز دیگری جایگزین آن نیست.
۴. آدابِ ارائه توصیه
لیندزی نِیک به نکته ظریفی اشاره میکند: بسیاری از مردم از توصیههای ناخواسته استقبال نمیکنند. برای داشتن ارتباطات سالم، همیشه قبل از نصیحت کردن سوال کنید. گاهی فرد مقابل فقط به گوش شنوایی نیاز دارد، نه راهکار.
۵. انتخابگری در عقاید
در دنیای شبکههای اجتماعی، ما تشویق میشویم که درباره هر موضوعی نظر دهیم. اما نِیک پیشنهاد میکند که از خود بپرسیم: «آیا داشتن این عقیده برای من فایدهای دارد؟» لازم نیست درباره تمام اتفاقات فید خبری خود، صاحب نظر باشیم.
۶. تعیین حد و مرز (Boundaries)
مرزها برای مراقبت از خود ما هستند. با قاطعیت در مورد آنچه تحمل میکنیم یا انجام میدهیم، از فرسودگی عاطفی جلوگیری میکنیم. این کار شاید در ابتدا ناخوشایند باشد، اما راهی برای داشتن زندگی پایدارتر است.
۷. استقبال از لذتِ از دست دادن (JOMO)
در مقابل «ترس از دست دادن» (FOMO)، مفهومی به نام «لذت از دست دادن» (JOMO) وجود دارد. نِیک معتقد است گاهی با «نه» گفتن به برنامههای غیرضروری، فرصت بیشتری برای گوش دادن به ندای درونی خود و انجام کارهای دلخواهمان پیدا میکنیم.
