نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد هزاران زن مبتلا به سرطان پستان ممکن است از یکی از ناتوانکنندهترین عوارض درمان این بیماری، یعنی تورم مادامالعمر بازو، در امان بمانند. پژوهشگران میگویند در بسیاری از بیمارانی که سرطان آنها به تعداد محدودی از غدد لنفاوی زیر بغل گسترش یافته، میتوان بهجای جراحی تهاجمی، از پرتودرمانی استفاده کرد؛ روشی که بدون کاهش شانس بقا، خطر ابتلا به لنفادم را بهطور قابل توجهی کم میکند.
لنفادم؛ عارضهای ماندگار پس از درمان
لنفادم Lymphoedema یک بیماری طولانیمدت است که باعث تورم در بافتهای بدن میشود. این عارضه در نزدیک به یکپنجم بیماران مبتلا به سرطان پستان، پس از جراحی غدد لنفاوی مجاور ایجاد میشود و میتواند تا سالها پس از پایان درمان، کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
پیش از این، متخصصان پیشنهاد کرده بودند زنانی که سرطان آنها به غدد زیر بغل گسترش یافته است، بهجای جراحی تهاجمی، با پرتودرمانی درمان شوند تا خطر لنفادم کاهش یابد. با این حال، مشخص نبود که آیا این رویکرد برای زنانی که تحت عمل برداشتن کامل پستان یا ماستکتومی قرار میگیرند، یا بیمارانی که تومورهای بزرگتری دارند نیز قابل استفاده است یا نه.
اکنون پژوهشگرانی که یافتههای خود را در نشست سالانه انجمن انکولوژی بالینی آمریکا، ASCO، در شیکاگو ارائه کردهاند، میگویند در این گروه از بیماران، جراحی تا حد زیادی غیرضروری به نظر میرسد.
نتایج حتی نشان داد که نرخ بقا در گروهی که جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی انجام نداده بودند، اندکی بالاتر بود؛ بهطوریکه ۹۴ درصد بیماران دستکم پنج سال پس از درمان زنده ماندند.
دکتر جین لوو میزل، متخصص سرطان پستان، درباره این یافتهها گفت: «این نتایج میتواند مدیریت جراحی را سادهتر کند و تأثیر معناداری بر زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان در سراسر جهان داشته باشد.»
او افزود: «لنفادم میتواند یک مشکل ویرانگر برای کیفیت زندگی باشد؛ مشکلی که تحرک، ظاهر و اعتمادبهنفس زنان را مدتها پس از پایان درمان سرطان پستان تغییر میدهد.»
به گفته او، این کارآزمایی بزرگ و دقیق نشان میدهد که میتوان در بیماران دارای درگیری محدود غدد لنفاوی، با اطمینان از انجام جراحی تهاجمی تخلیه غدد لنفاوی زیر بغل صرفنظر کرد. این کار میتواند عوارض بلندمدت بازو را بهطور چشمگیری کاهش دهد و عملکرد بازو را حتی سالها پس از تشخیص سرطان پستان بهبود ببخشد.
جزئیات مطالعه روی بیش از ۲۵۰۰ زن
این مطالعه ۲۵۴۰ زن از سوئد، دانمارک، آلمان، یونان و ایتالیا را بررسی کرد. میانگین سنی این زنان حدود ۶۱ سال بود و سرطان آنها به یک یا دو غده لنفاوی نزدیک، واقع در زیر بغل، گسترش یافته بود.
حدود یکپنجم موارد سرطان پستان میتوانند به این غدد لنفاوی گسترش پیدا کنند. در چنین شرایطی، معمولاً برای جلوگیری از پیشرفت بیماری، جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی بیشتر انجام میشود. اما مشکل اینجاست که حدود نیمی از زنانی که این جراحی را انجام میدهند، دچار لنفادم میشوند.
در این پژوهش، محققان میخواستند بررسی کنند که آیا پرهیز از جراحی برای زنانی که تومورهای بزرگتر از دو میلیمتر دارند، ایمن است یا خیر.
بیماران که حدود یکسوم آنها تصمیم گرفته بودند پستان خود را بهطور کامل بردارند، بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. گروه اول تحت جراحی تخلیه غدد لنفاوی زیر بغل، موسوم به ALND، همراه با پرتودرمانی قرار گرفتند و گروه دوم فقط پرتودرمانی دریافت کردند.
برای ارزیابی عوارض مرتبط با بازو، از زنان خواسته شد یک، سه و پنج سال پس از درمان، پرسشنامههایی را تکمیل کنند. این پرسشنامهها شامل سؤالاتی درباره توانایی بلند کردن اجسام سنگین، رانندگی، و همچنین عوارض خاص سرطان پستان مانند خستگی، مهذهنی و تغییرات خلقوخو بود.
بیماران شدت علائم خود را ابتدا در مقیاس صفر تا ۱۰ و سپس صفر تا ۱۰۰ ارزیابی کردند؛ بهطوریکه نمرات بالاتر نشاندهنده مشکلات و علائم شدیدتر در بازو بود.
پس از پنج سال، زنانی که از جراحی اجتناب کرده بودند، عملکرد بازوی بهمراتب بهتری گزارش دادند. در حالی که نرخ بقا در دو گروه مشابه بود، گروهی که جراحی انجام نداده بودند، در مجموع اندکی نتیجه بهتری داشتند.
جراحی زیر بغل؛ ابزار تشخیصی نه درمانی
نویسنده اصلی مطالعه، دکتر یانا دِ بونیفاس، در توضیح اهمیت این یافتهها گفت: «پس از کارآزماییهای قبلی، مشخص نبود که آیا حذف ALND میتواند برای بیمارانی که ماستکتومی انجام میدهند یا تومورهای بزرگتری دارند نیز پیشنهاد شود یا خیر.»
او افزود: «یافته کلیدی این است که انجام جراحی بیشتر در ناحیه زیر بغل، بهخودیخود بقای این بیماران را بهبود نمیبخشد.»
به گفته دکتر دِ بونیفاس، این موضوع بسیار مهم است، زیرا نشان میدهد جراحی زیر بغل باید بهعنوان یک ابزار تشخیصی دیده شود، نه یک ابزار درمانی.
لنفادم بیش از ۲۰۰ هزار نفر را در بریتانیا تحت تأثیر قرار داده و اغلب در نتیجه درمان سرطان ایجاد میشود. سرطان پستان نیز شایعترین سرطان در میان زنان بریتانیاست و سالانه حدود ۵۹ هزار مورد جدید از آن تشخیص داده میشود.
در ایالات متحده، سرطان پستان حدود یکسوم موارد تشخیص سرطان را تشکیل میدهد و پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۶ حدود ۳۲۲ هزار زن به این بیماری مبتلا شوند.
بونیا گورلیک، معاون پژوهشی مؤسسه Breast Cancer Now، در واکنش به این یافتهها گفت: «میدانیم زمانی که غدد لنفاوی در جریان جراحی سرطان پستان برداشته میشوند، لنفادم میتواند بهعنوان یک عارضه جانبی ایجاد شود؛ عارضهای که باعث ناراحتی، خشکی پوست و سفتی بازو میشود و در مجموع کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر منفی قرار میدهد.»
او افزود: «ما از هر پژوهش جدیدی که بتواند عوارض جانبی درمان را کاهش دهد استقبال میکنیم، تا همه افرادی که سرطان پستان در آنها تشخیص داده میشود بتوانند زندگی کنند و زندگی خوبی داشته باشند.»
با این حال، گورلیک تأکید کرد که هرچند این پژوهش اولیه نشان میدهد حذف جراحی غدد لنفاوی در برخی بیماران میتواند بدون کاهش شانس بقا، کیفیت زندگی را بهبود دهد، اما برای بررسی دقیق امکان تغییر دستورالعملهای درمانی، به کارآزماییهای بزرگتر با پیگیری طولانیتر نیاز است.
