بسیاری از ما عنایتالله آتشی را نخست با آن صدای گرم و مطمئنِ گزارشهای بسکتبال به خاطر داریم؛ صدایی که سالها کنارمان بود و با آن لحظههای شیرین ورزش را تجربه کردیم. قدیمیترها او را در لباس باشگاه استقلال و در کنار نسل طلایی بسکتبال ایران میشناسند؛ نسلی که آتشی یکی از ستونهای آن بود و نقش او در شکلگیری و تداوم آن، نقشی فراموشنشدنی است.
اما آشنایی با آتشی، تنها به صدای ماندگار او محدود نمیشود. او از همان نوجوانی در جهرم قدم در راهی گذاشت که قرار بود مسیر زندگیاش را رقم بزند؛ مسیری که از زمینهای خاکی آغاز شد، به تهران رسید و سپس به عرصه ملی، بینالمللی و مدیریتی گسترش پیدا کرد. آتشی بیش از شش دهه از عمر خود را وقف بسکتبال کرد؛ نه فقط بهعنوان یک بازیکن و مربی، بلکه بهعنوان بنیانگذار، معلم، مدیر، گزارشگر، تحلیلگر و پژوهشگر.
در دهههای ۴۰ و ۵۰، هنگامی که بسکتبال ایران هنوز در آغاز راه خود بود، آتشی با تیم ارتش سوم در سالهای ۱۳۴۴ و ۱۳۴۵ قهرمان ارتشهای ایران شد و در سال ۱۳۴۹–۱۳۵۰ همراه تیم منتخب تهران، در رقابتهای قهرمانی کشور به مقام نخست دست یافت. سال ۱۳۴۷ برای او نقطهای مهم بود؛ سالی که پیراهن تیم ملی را بر تن کرد و به باشگاه تاج پیوست. همان زمان، در کنار بازیگری، مربیگری را نیز آغاز کرد و تنها چند سال بعد نامش در فهرست مربیان برجستهٔ کشور قرار گرفت.
آغاز دههٔ ۵۰ دورانی بود که آتشی بنیان فعالیتهای ساختاری خود را در بسکتبال گذاشت. در سال ۱۳۵۴ نخستین مرکز آموزش آکادمیک مینیبسکتبال ایران را در باشگاه تاج تأسیس کرد؛ اقدامی نوآورانه که بعدها مسیر تربیت نسلهای تازه را هموار کرد. این نگاه آموزشی در خانوادهاش نیز ادامه یافت و سالها بعد، فرزندانش دکتر مهران و دکتر مهراد آتشی، راه او را در قالب مدرسهٔ تخصصی بسکتبال آتشی دنبال کردند.
او در میانهٔ دههٔ پنجاه هدایت تیم ملی جوانان ایران را برعهده گرفت و آنها را به مسابقات بینالمللی کویت و سپس فیلیپین برد. همزمان در باشگاه تاج، به توسعهٔ بسکتبال مردان و زنان کمک کرد و نقش مؤثری در گسترش این رشته در کشور داشت.
پس از انقلاب، حضور او در عرصهٔ مدیریت تداوم یافت. آتشی به عضویت شورای ادارهکنندهٔ فدراسیون بسکتبال درآمد و دورههای مربیگری بینالمللی را در ایالات متحده گذراند. دو بار نیز با دعوت مستقیم فیبا، مهمان اجلاس سالانهٔ مربیان جهانی در شوروی و ایتالیا بود؛ افتخاری که تنها برای چهرههای برجستهٔ بسکتبال جهان رقم میخورد.
از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۰، برای یک دههٔ کامل، هدایت تیم ملی بزرگسالان ایران را برعهده داشت. در دههٔ ۱۳۸۰ نیز در دو دورهٔ متوالی بهعنوان دبیر فدراسیون بسکتبال انتخاب شد و در طراحی و پیادهسازی ساختارهای تازه در این ورزش نقشآفرینی کرد. آتشی سالها عضو هیئترئیسهٔ فدراسیون بود و از چهرههای کلیدی در برنامهریزیهای راهبردی به شمار میرفت.
حضور او در سطح باشگاهی نیز گسترده بود؛ از هدایت تیمهایی چون تاج، استقلال، پیکان، دانشگاه آزاد، کاوه، پگاه و پرسپولیس گرفته تا قهرمانیهایی که همراه این تیمها به دست آورد. همچنین مدتی بهعنوان مشاور فنی با باشگاه توزیع الکتریک همکاری کرد.
اما برای بسیاری از مردم، تصویر ماندگار آتشی همان صدای آشنا و آرام او در گزارشهای بسکتبال است. بیش از چهار دهه گزارشگری حرفهای در صداوسیما، او را به یکی از شناختهشدهترین صداهای ورزشی کشور تبدیل کرد. او نخستین کسی بود که پس از انقلاب، مسابقات NBA را بهصورت زنده به خانههای مردم آورد؛ اقدامی که نسلهای تازه را با بسکتبال حرفهای جهان آشنا کرد. تحلیلهای دقیق و صدای منحصربهفردش باعث شد دو بار عنوان «گزارشگر برتر صداوسیما» را دریافت کند.
آتشی در عرصهٔ مدیریت اجرایی نیز فعال بود: از ریاست ورزشگاه محمد نصیری (شهید حیدرنیا) تا معاونت ورزشگاه آزادی. او در بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ عضو گروه اجرایی مسابقات بسکتبال بود و یکی از چهرههای مؤثر در تغییر نام باشگاه تاج به استقلال پس از انقلاب محسوب میشود؛ تغییری که به پیشنهاد مستقیم او انجام شد.
در طول سالها فعالیت، شاگردان بسیاری زیر نظر او پرورش یافتند؛ شاگردانی که برخی از آنها بعدها در هر دو ردهٔ بانوان و آقایان به کاپیتانی تیم ملی رسیدند. افزون بر این، آتشی سه کتاب مهم و مرجع در حوزهٔ تاریخ و آموزش بسکتبال تألیف کرد:
• بسکتبال در گذر زمان
• بسکتبال و من
• پیشینهٔ بسکتبال استانها، نخستین اثر تاریخنگارانه دربارهٔ بسکتبال استانهای کشور.
امروز، وقتی از عنایتالله آتشی یاد میکنیم، نه تنها از یک گزارشگر باسابقه یا مربی کارآزموده، بلکه از چهرهای اثرگذار در تاریخ ورزش ایران سخن میگوییم؛ انسانی که مسیرش روشن و پربار بود، میراثش پابرجاست و نامش در حافظهٔ چند نسل ماندگار خواهد ماند.
او رفت، اما اثر او در ورزش ایران باقی است.
و همین ماندگاری، نشان ارزشمند زندگی اوست.
