ویتامین D سالهاست که بهعنوان یک ریزمغذی مهم برای سلامت استخوانها شناخته میشود، اما یافتههای جدید علمی نشان میدهد نقش این ویتامین بسیار فراتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد. بر اساس مطالب منتشرشده از سوی Oxford Longevity Project و پژوهشهای جدید سال ۲۰۲۵، ویتامین D در تنظیم سیستم ایمنی، کاهش التهاب، متابولیسم بدن، سلامت عضلات، عملکرد قلب و حتی روند پیری بیولوژیک نقش کلیدی دارد.
کمبود ویتامین D؛ یک مسئله شایع اما نادیدهگرفتهشده
برآوردها نشان میدهد حدود یک نفر از هر شش بزرگسال در بریتانیا سطح ویتامین D پایینتر از حد توصیهشده دارد. این آمار در بسیاری از کشورها، بهویژه در مناطق کمنور یا در میان سالمندان، احتمالاً بالاتر است. سبک زندگی کمتحرک، قرار نگرفتن کافی در معرض نور خورشید و تغذیه نامناسب از عوامل اصلی این کمبود هستند.
ارتباط ویتامین D با کاهش خطر سرطان
مطالعات گسترده جمعیتی که روی دهها هزار نفر انجام شده، نشان میدهد افرادی که سطح ویتامین D بالاتری دارند، تا ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار میگیرند. پژوهشگران معتقدند ویتامین D میتواند با مهار التهاب مزمن و تنظیم رشد سلولی، نقش محافظتی در برابر برخی سرطانها ایفا کند. این یافتهها توجه زیادی را در حوزه پیشگیری از سرطان به خود جلب کرده است.
ویتامین D و کند شدن روند پیری بیولوژیک
یکی از جذابترین نتایج پژوهشهای اخیر مربوط به اثر ویتامین D بر تلومرها است؛ ساختارهایی که از کروموزومها محافظت میکنند و کوتاه شدن آنها با افزایش سن و بروز بیماریهای مرتبط با سالمندی ارتباط دارد. در یک مطالعه بالینی، مصرف روزانه ۲۰۰۰ واحد بینالمللی (IU) ویتامین D3 با کند شدن روند کوتاه شدن تلومرها همراه بوده است؛ اثری که معادل کاهش حدود سه سال از سن بیولوژیک ارزیابی میشود.
نقش ویتامین D در سلامت قلب
تحقیقات جدید همچنین نشان میدهد وضعیت مناسب ویتامین D میتواند با سلامت قلب و عروق مرتبط باشد. در یک کارآزمایی بالینی با حضور بیش از ۶۳۰ نفر، افرادی که سطح ویتامین D مطلوبتری داشتند، کمتر دچار حملات قلبی مکرر شدند. این یافتهها فرضیه نقش ضدالتهابی و تنظیمکننده ویتامین D در سیستم قلبیعروقی را تقویت میکند.
ویتامین D؛ یک ویتامین یا یک هورمون؟
جالب است بدانیم ویتامین D در واقع بیشتر شبیه یک هورمون عمل میکند تا یک ویتامین ساده. بدن انسان آن را در پاسخ به نور خورشید میسازد و سپس در فرآیندهای متعددی از جمله عملکرد سیستم ایمنی، تنظیم قند خون، سلامت عضلات و تعادل التهابی دخالت میدهد. به همین دلیل، کمبود آن میتواند پیامدهایی فراتر از پوکی استخوان داشته باشد.
میزان مصرف توصیهشده چقدر است؟
بر اساس توصیههای عمومی:
- بیشتر بزرگسالان به ۶۰۰ تا ۸۰۰ واحد بینالمللی در روز نیاز دارند.
- دستورالعمل NHS بریتانیا مصرف ۴۰۰ واحد بینالمللی در روز را از یکسالگی تا دوران بارداری و شیردهی توصیه میکند.
البته نیاز واقعی هر فرد میتواند بسته به سن، شرایط جسمی، سبک زندگی و میزان مواجهه با نور خورشید متفاوت باشد.
آیا لازم است آزمایش بدهیم؟
کارشناسان توصیه میکنند اگر از سطح ویتامین D خود مطمئن نیستید، با پزشک مشورت کرده و آزمایش خون انجام دهید. مصرف خودسرانه دوزهای بالا، بهویژه در بلندمدت، میتواند عوارضی به همراه داشته باشد.
یافتههای جدید نشان میدهد ویتامین D نقشی مهم در پیشگیری از بیماریهای مزمن، سلامت قلب، کاهش خطر برخی سرطانها و حتی کند کردن روند پیری بیولوژیک دارد. توجه به تأمین کافی این ریزمغذی، بهویژه در میانسالی و سالمندی، میتواند یکی از سادهترین و کمهزینهترین راهکارها برای ارتقای سلامت عمومی باشد؛ موضوعی که بیش از گذشته نیازمند آگاهیرسانی و سیاستگذاری سلامتمحور است.
