بسیاری از زنان وقتی میشنوند تودهای در رحم آنها «خوشخیم» است، تصور میکنند دیگر جای نگرانی وجود ندارد. اما دکتر میشل گریفین، متخصص زنان و نویسنده کتاب Fibroids: Everything You Need to Know, From Symptoms to Diagnosis and Beyond، در یادداشتی تأکید میکند که این برداشت یکی از رایجترین باورهای نادرست درباره فیبروم رحم است. او با مرور شواهد علمی و تجربه سالها فعالیت بالینی توضیح میدهد که اگرچه فیبرومها سرطانی نیستند، اما میتوانند کیفیت زندگی، سلامت جسمی و روانی و حتی وضعیت شغلی میلیونها زن را تحت تأثیر قرار دهند.
بر اساس آماری که دکتر گریفین به نقل از کالج سلطنتی متخصصان زنان و زایمان بریتانیا (RCOG) ارائه میکند، بین ۷۰ تا ۸۰ درصد زنان جهان تا ۵۰ سالگی دستکم یک بار به فیبروم رحم مبتلا میشوند. همچنین درمان این بیماری سالانه میلیونها پوند هزینه مستقیم و غیرمستقیم به نظام سلامت و اقتصاد بریتانیا تحمیل میکند.
فیبروم رحم چیست و آیا با سرطان ارتباط دارد؟
فیبروم رحم تودهای است که از سلولهای عضلانی و بافت فیبری تشکیل میشود و در دیواره یا بخشهای مختلف رحم رشد میکند. اندازه این توده میتواند از چند میلیمتر تا چندین سانتیمتر متغیر باشد؛ بهطوری که برخی از آنها به اندازه یک نخود و برخی دیگر حتی به اندازه یک هندوانه رشد میکنند.
نکته مهم این است که فیبروم یک توده سرطانی نیست و در گروه تودههای خوشخیم قرار میگیرد. با این حال، خوشخیم بودن به معنای بیضرر بودن نیست. در بسیاری از زنان، این تودهها باعث بروز علائم آزاردهنده و گاهی ناتوانکننده میشوند و نیاز به درمان پیدا میکنند.
علائم فیبروم رحم در زنان را جدی بگیرید
به گفته این متخصص زنان، یکی از دلایل تأخیر در تشخیص فیبروم رحم این است که بسیاری از زنان، علائم آن را طبیعی تصور میکنند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
- خونریزی شدید در دوران قاعدگی
- دفع لختههای بزرگ خون
- درد لگن
- کمخونی ناشی از خونریزیهای مکرر
- خستگی شدید
- غیبت از محل کار یا فعالیتهای روزمره به دلیل درد یا خونریزی
اگر خونریزی به اندازهای باشد که فرد شبها برای تعویض نوار بهداشتی از خواب بیدار شود یا به دلیل قاعدگی از حضور در فعالیتهای اجتماعی خودداری کند، این وضعیت دیگر طبیعی نیست و باید از نظر وجود فیبروم رحم بررسی شود.
آیا توده رحم میتواند باعث مشکلات گوارشی و ادراری شود؟
محل قرار گرفتن فیبروم رحم نقش مهمی در نوع علائم دارد. اگر این توده به اندامهای اطراف فشار وارد کند، ممکن است مشکلاتی ایجاد شود که در نگاه اول ارتباطی با رحم نداشته باشند.
از جمله این علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تکرر ادرار
- احساس فوریت برای دفع ادرار
- یبوست
- نفخ شکم
- کمردرد
- درد هنگام رابطه جنسی
دکتر گریفین میگوید بسیاری از زنان این مشکلات را به استرس، افزایش سن یا سندرم روده تحریکپذیر نسبت میدهند، در حالی که عامل اصلی، وجود فیبروم رحم است.
تأثیر فیبروم رحم بر سلامت روان زنان
پیامدهای فیبروم رحم تنها به درد و خونریزی محدود نمیشود.
خواب نامناسب، نگرانی درباره باروری، خونریزیهای غیرقابل پیشبینی و درد مزمن میتواند باعث اضطراب، کاهش اعتمادبهنفس و انزوای اجتماعی شود. برخی زنان برنامههای کاری، سفر یا حتی فعالیتهای روزمره خود را بر اساس علائم این بیماری تنظیم میکنند و کیفیت زندگی آنها به شدت کاهش پیدا میکند.
علت ایجاد فیبروم رحم چیست؟
علت دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز مشخص نیست، اما پژوهشها نشان میدهد چند عامل مهم در بروز آن نقش دارند.
مهمترین عامل، ژنتیک است. اگر مادر یا خواهر فرد سابقه فیبروم رحم داشته باشند، احتمال ابتلا افزایش پیدا میکند.
عامل مهم دیگر، هورمونهای زنانه هستند. این تودهها معمولاً در دهه سوم و چهارم زندگی بیشتر دیده میشوند و پس از یائسگی در بسیاری از موارد کوچکتر میشوند.
سن، زمینه ژنتیکی، قومیت و وضعیت هورمونی بدن از عواملی هستند که قابل تغییر نیستند، اما حفظ وزن مناسب، کنترل وضعیت متابولیک، تأمین ویتامین D و کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده میتواند به سلامت عمومی زنان کمک کند و احتمالاً در کاهش خطر ایجاد فیبروم رحم نیز مؤثر باشد.
پژوهشگران همچنین در حال بررسی نقش مواد شیمیایی مختلکننده غدد درونریز موجود در برخی پلاستیکها و محصولات آرایشی و بهداشتی هستند، اما هنوز شواهد کافی برای نتیجهگیری قطعی وجود ندارد.
درمان فیبروم رحم چگونه انجام میشود؟
درمان فیبروم رحم برای همه زنان یکسان نیست و پزشک با توجه به شرایط هر فرد تصمیم میگیرد.
در انتخاب روش درمان، عواملی مانند اندازه توده، محل قرارگیری آن در رحم، شدت علائم، سن بیمار، تمایل به بارداری در آینده و وضعیت عمومی سلامت در نظر گرفته میشود.
اگر فیبروم رحم کوچک باشد و علامتی ایجاد نکند، معمولاً فقط با سونوگرافیهای دورهای تحت نظر قرار میگیرد.
در زنانی که علائم دارند، داروها میتوانند شدت خونریزی و درد را کاهش دهند. همچنین امروزه روشهای کمتهاجمی متعددی برای کوچک کردن توده بدون جراحی بزرگ وجود دارد.
در برخی موارد نیز عمل میومکتومی انجام میشود؛ جراحیای که طی آن فقط تودههای فیبروم برداشته میشوند و رحم حفظ میشود. البته پزشکان تأکید میکنند که حتی پس از درمان موفق نیز، بهویژه قبل از یائسگی، احتمال بازگشت فیبروم رحم وجود دارد.
در شرایطی که علائم بسیار شدید باشد یا درمانهای دیگر مؤثر نباشند، ممکن است برداشتن کامل رحم (هیسترکتومی) پیشنهاد شود. این روش احتمال بازگشت فیبروم را از بین میبرد، اما امکان بارداری را نیز برای همیشه از بین خواهد برد.
چه زمانی زنان باید برای بررسی فیبروم رحم به پزشک مراجعه کنند؟
متخصصان زنان توصیه میکنند اگر خونریزیهای قاعدگی شدید، درد لگن، کمخونی، تکرر ادرار، نفخ یا سایر علائمی که زندگی روزمره را مختل میکنند برای مدت طولانی ادامه داشته باشند، بهتر است بررسیهای لازم انجام شود.
اگرچه فیبروم رحم یک توده خوشخیم است و با سرطان رحم تفاوت دارد، اما نادیده گرفتن علائم میتواند سالها کیفیت زندگی زنان را کاهش دهد. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان مناسب، در بسیاری از موارد میتواند علائم را به میزان قابل توجهی کنترل کرده و زندگی عادی را به بیمار بازگرداند.
