پژوهشی جدید که در نشریه علمی PLOS One منتشر شده، به بررسی پدیدهای پرداخته است که میلیونها نفر در سراسر جهان آن را تجربه میکنند؛ صدایی بم و مداوم که گاهی شبیه وزوز، لرزش یا صدای موتور دوردست است و اغلب هیچ منبع مشخصی برای آن پیدا نمیشود. پژوهشگران میگویند این پدیده که با نام «هوم» (The Hum) شناخته میشود، احتمالاً در بیشتر موارد به نوعی وزوز گوش با فرکانس پایین مربوط است، هرچند در برخی افراد نیز شنوایی بسیار حساس در فرکانسهای پایین میتواند نقش داشته باشد
پدیدهای که دههها دانشمندان را سردرگم کرده است
بسیاری از افرادی که «هوم» را میشنوند، آن را به شکل صدایی بم، یکنواخت و لرزشمانند توصیف میکنند؛ صدایی که بیشتر در محیطهای بسته و بهویژه هنگام شب و زمان استراحت در رختخواب شنیده میشود. این صدا معمولاً آنقدر ضعیف است که افراد دیگر در همان مکان متوجه آن نمیشوند.
نخستین گزارشهای گسترده از این پدیده به دهه ۱۹۷۰ در شهر Bristol بازمیگردد. در آن زمان ساکنان شهر از شنیدن صدایی عجیب شکایت داشتند که هیچ توضیح روشنی برای آن وجود نداشت. بعدها گزارشهای مشابهی از نقاط مختلف بریتانیا، آمریکا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، آفریقای جنوبی و چند کشور اروپایی منتشر شد.
از آن زمان تاکنون فرضیههای مختلفی درباره منشأ این صدا مطرح شده است؛ از آلودگی صوتی ناشی از تجهیزات صنعتی، سامانههای تهویه، پمپهای حرارتی و ترافیک گرفته تا صداهای طبیعی مانند امواج دریا و وزش باد.
آیا بعضی افراد واقعاً بهتر میشنوند؟
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، افرادی را که مدعی شنیدن «هوم» بودند مورد آزمایش قرار دادند. هدف این بود که مشخص شود آیا آنها در تشخیص صداهای فرکانس پایین توانایی ویژهای دارند یا نه.
نتایج نشان داد بیشتر شرکتکنندگان از نظر شنوایی تفاوت محسوسی با دیگران ندارند. تنها دو نفر از افراد مورد بررسی در برخی فرکانسهای پایین عملکردی بهتر از میانگین داشتند.
این یافته نشان میدهد که حساسیت فوقالعاده شنوایی نمیتواند توضیحدهنده تجربه بیشتر افرادی باشد که این صدای مرموز را گزارش میکنند.
وقتی خود گوش صدا تولید میکند
دانشمندان همچنین احتمال دیگری را بررسی کردند. بخش داخلی گوش انسان، موسوم به حلزون گوش، بهطور طبیعی صداهای بسیار ضعیفی تولید میکند. این صداها که «انتشارهای اُتواکوستیک» نام دارند، محصول جانبی عملکرد طبیعی دستگاه شنوایی هستند و در شرایط خاص حتی میتوان آنها را با تجهیزات تخصصی اندازهگیری کرد.
برخی پژوهشگران حدس میزدند افرادی که «هوم» را میشنوند ممکن است نسبت به این صداهای درونی حساستر باشند. اما آزمایشها نشان داد این توضیح نیز برای شرکتکنندگان مطالعه صدق نمیکند.
محتملترین توضیح: وزوز گوش با فرکانس پایین
در نهایت پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که محتملترین توضیح برای بیشتر موارد گزارششده، نوعی وزوز گوش یا تینیتوس با فرکانس پایین است.
وزوز گوش حالتی است که فرد صدایی را در گوش یا سر خود میشنود، بدون آنکه منبع خارجی واقعی برای آن وجود داشته باشد. بسیاری از مبتلایان در ابتدا تصور میکنند صدا از محیط اطراف میآید، اما در واقع منشأ آن در سیستم شنوایی خود فرد است.
نکته جالب اینکه بسیاری از افرادی که «هوم» را تجربه میکنند، گزارش دادهاند که استرس، خستگی، کمخوابی و فشارهای روانی باعث تشدید این صدا میشود؛ موضوعی که با ویژگیهای شناختهشده وزوز گوش نیز همخوانی دارد.
چرا این یافته اهمیت دارد؟
پدیده «هوم» سالها محل بحث و حتی شکلگیری نظریههای عجیب و گاه شبهعلمی بوده است. برخی آن را به تجهیزات مخفی، امواج ناشناخته یا عوامل مرموز محیطی نسبت میدادند. اما نتایج این پژوهش نشان میدهد که در بسیاری از موارد، توضیح این تجربه احتمالاً در خود سیستم شنوایی انسان نهفته است.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که نمیتوان وجود برخی منابع واقعی صداهای فرکانس پایین در محیط را به طور کامل رد کرد. با این حال، شواهد موجود نشان میدهد بخش بزرگی از موارد گزارششده «هوم» به نوعی وزوز گوش با فرکانس پایین مربوط میشود؛ پدیدهای که میتواند میلیونها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار دهد، بیآنکه دیگران چیزی از آن بشنوند
