پژوهشگران در یک مطالعه گسترده دریافتهاند افرادی که پس از صرف غذا دچار افزایش شدید قند خون میشوند، ممکن است در سالهای بعد بیشتر در معرض ابتلا به بیماری آلزایمر قرار داشته باشند. این یافته جدید نشان میدهد سلامت مغز تنها به قند خون ناشتا وابسته نیست و واکنش بدن به وعدههای غذایی نیز میتواند اهمیت ویژهای داشته باشد.
محققان به سرپرستی دکتر اندرو میسون از دانشگاه لیورپول، دادههای بیش از ۳۵۰ هزار نفر را در پایگاه سلامت بریتانیا بررسی کردند و به ارتباط قابل توجهی میان قند خون پس از غذا و خطر ابتلا به آلزایمر دست یافتند.
افزایش قند خون بعد از غذا با افزایش خطر آلزایمر همراه بود
دانشمندان سالهاست میدانند دیابت نوع ۲، مقاومت به انسولین و بالا بودن مزمن قند خون میتوانند به مغز آسیب برسانند و خطر زوال عقل را افزایش دهند. اما نتایج این پژوهش نشان میدهد حتی افرادی که دیابت ندارند نیز ممکن است در صورت تجربه مکرر افزایش شدید قند خون پس از غذا با خطر بیشتری مواجه شوند.
محققان به جای بررسی مستقیم رژیم غذایی شرکتکنندگان، از نشانگرهای ژنتیکی مرتبط با نحوه تنظیم قند خون استفاده کردند. این نشانگرها شامل سطح قند خون ناشتا، قند خون دو ساعت پس از غذا و میزان انسولین بودند.
نتایج نشان داد افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد افزایش قند خون دو ساعت پس از غذا بودند، ۶۹ درصد بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به آلزایمر قرار داشتند.
همه شاخصهای قند خون یکسان نیستند
نکته قابل توجه این بود که پژوهشگران ارتباط مشابهی میان خطر آلزایمر و قند خون ناشتا، انسولین ناشتا یا مقاومت به انسولین پیدا نکردند. این موضوع نشان میدهد شاید مهمترین عامل، توانایی بدن در کنترل قند خون پس از وعدههای غذایی باشد.
به گفته پژوهشگران، بسیاری از افراد بدون آنکه مبتلا به دیابت باشند، پس از مصرف برخی غذاها دچار افزایش شدید قند خون میشوند و از این موضوع اطلاعی ندارند. همین مسئله میتواند اهمیت انتخاب مواد غذایی مناسب و کنترل بهتر رژیم غذایی را دوچندان کند.
آیا قند خون به مغز آسیب مستقیم میزند؟
در بخش دیگری از این تحقیق، دانشمندان تصاویر MRI مغز شرکتکنندگان را بررسی کردند. نتایج نشان داد افزایش قند خون پس از غذا با کوچک شدن مغز، کاهش حجم هیپوکامپ یا آسیب عروق کوچک مغزی ارتباط مستقیمی ندارد.
به همین دلیل پژوهشگران معتقدند اگر این ارتباط واقعاً وجود داشته باشد، احتمالاً از مسیرهای زیستی پیچیدهتری رخ میدهد که هنوز به طور کامل شناخته نشدهاند.
البته محققان تأکید میکنند این نتایج هنوز قطعی نیست. زمانی که آنها تلاش کردند یافتهها را در یک مجموعه داده مستقل دیگر تکرار کنند، نتوانستند همان ارتباط را مشاهده کنند. بنابراین برای تأیید نهایی این فرضیه به مطالعات بیشتری نیاز است.
راهی تازه برای پیشگیری از زوال عقل؟
کارشناسان معتقدند این یافتهها میتواند نگاه جدیدی به پیشگیری از بیماری آلزایمر ایجاد کند. اگر تحقیقات آینده این ارتباط را تأیید کنند، کنترل بهتر قند خون پس از غذا ممکن است به یکی از راهبردهای مهم حفظ سلامت مغز تبدیل شود.
در حال حاضر همچنان توصیه میشود افراد برای کاهش خطر زوال شناختی، رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن، خواب کافی و مدیریت عوامل خطر متابولیک مانند دیابت و فشار خون بالا را در اولویت قرار دهند.
