پژوهش تازهای که آن کی. دریسکول (Anne K. Driscoll) و برادی ای. همیلتون (Brady E. Hamilton)، پژوهشگران مرکز ملی آمار سلامت آمریکا (NCHS) وابسته به مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، منتشر کردهاند، نشان میدهد برای نخستین بار سهم نوزادان متولدشده از زنان ۴۰ سال و بالاتر، از سهم تولدهای ثبتشده در میان مادران نوجوان بیشتر شده است.
این گزارش که روندهای فرزندآوری در آمریکا را از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ بررسی میکند، تصویری روشن از تغییر زمان تشکیل خانواده ارائه میدهد: تولد در سنین پایینتر کاهش یافته و فرزندآوری بیش از گذشته به دهه سوم و چهارم زندگی زنان منتقل شده است.
این جابهجایی تنها یک نوسان آماری نیست. طی بیش از سه دهه، تعداد تولدها در میان نوجوانان بهشدت کاهش یافته و در مقابل، فرزندآوری زنان بالای ۴۰ سال افزایش پیدا کرده است. تغییر شرایط تحصیلی و شغلی زنان، دشواریهای اقتصادی، دسترسی گستردهتر به روشهای پیشگیری از بارداری و پیشرفت درمانهای ناباروری، از مهمترین عوامل شکلگیری این الگوی جدید به شمار میروند.
تغییر الگوی فرزندآوری در آمریکا از سال ۱۹۹۰
در ابتدای دهه ۱۹۹۰، بیشتر تولدهای آمریکا مربوط به زنان زیر ۳۰ سال بود. اما طی سه دهه گذشته، سهم مادران ۳۰ ساله و بالاتر بهتدریج افزایش یافت؛ بهطوریکه در سال ۲۰۲۳، زنان بالای ۳۰ سال بیش از نیمی از تولدهای این کشور را به خود اختصاص دادند.
در همین دوره، تعداد تولدها در میان زنان زیر ۳۰ سال کاهش پیدا کرد. شدیدترین کاهش نیز مربوط به مادران نوجوان بود. این تغییر نشان میدهد که مادرشدن در آمریکا بیش از گذشته به دهه سوم و چهارم زندگی منتقل شده است.
آمار تولد زنان بالای ۴۰ سال در آمریکا چه میگوید؟
بر اساس گزارش مرکز ملی آمار سلامت آمریکا، از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳:
- تعداد تولدها در میان مادران نوجوان حدود ۷۳ درصد کاهش یافت.
- تعداد تولدها از زنان ۲۰ تا ۲۴ ساله ۴۴ درصد کمتر شد.
- تعداد تولدها در گروه سنی ۲۵ تا ۲۹ سال نیز ۲۳ درصد کاهش یافت.
- در مقابل، تعداد تولدها از زنان ۳۰ تا ۳۴ ساله ۲۴ درصد افزایش پیدا کرد.
- این افزایش برای زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله ۹۰ درصد و برای زنان ۴۰ سال و بالاتر ۱۹۳ درصد بود.
در سال ۱۹۹۰، مادران نوجوان ۱۲.۸ درصد از کل تولدهای آمریکا را به خود اختصاص میدادند و سهم زنان بالای ۴۰ سال تنها ۱.۲ درصد بود. در سال ۲۰۲۳، سهم مادران نوجوان به ۴ درصد کاهش یافت، درحالیکه سهم زنان ۴۰ ساله و بالاتر به ۴.۱ درصد رسید.
بهاینترتیب، برای نخستین بار تعداد نوزادان متولدشده از زنان بالای ۴۰ سال، اندکی بیشتر از تولدهای ثبتشده در میان مادران نوجوان شد.
تفاوت تعداد تولد و نرخ تولد چیست؟
برای درک درست این آمار باید میان «تعداد تولدها» و «نرخ تولد» تفاوت قائل شد. افزایش ۱۹۳ درصدی به تعداد نوزادان متولدشده از زنان ۴۰ سال و بالاتر مربوط است؛ اما نرخ تولد، تعداد تولدها را نسبت به جمعیت زنان هر گروه سنی محاسبه میکند.
در فاصله سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳، نرخ تولد در میان نوجوانان ۱۵ تا ۱۹ ساله ۷۸ درصد کاهش یافت. در مقابل، نرخ تولد زنان ۴۰ تا ۴۴ ساله ۱۲۷ درصد افزایش پیدا کرد. بنابراین، چه تعداد تولدها و چه نرخهای سنی، هر دو از انتقال فرزندآوری به سنین بالاتر حکایت دارند.
چرا سن فرزندآوری در آمریکا افزایش یافته است؟
یکی از مهمترین دلایل این تغییر، طولانیترشدن دوره تحصیل و حضور بیشتر زنان در بازار کار است. بسیاری از زنان تا رسیدن به ثبات شغلی، درآمد کافی یا مسکن مناسب، تصمیم به فرزندآوری را به تعویق میاندازند.
افزایش سن ازدواج، تغییر اولویتهای فردی و خانوادگی و هزینه بالای پرورش فرزند نیز در این روند نقش دارند. از سوی دیگر، دسترسی به روشهای مؤثر پیشگیری از بارداری به زنان و زوجها امکان داده است زمان فرزندآوری را دقیقتر برنامهریزی کنند.
این تحول فقط به آمریکا محدود نیست. بررسی کاهش فرزندآوری در ایران نیز نشان میدهد عواملی مانند فشار اقتصادی، دشواری تأمین مسکن، بیثباتی شغلی و تغییر سبک زندگی میتوانند هم زمان فرزندآوری و هم تعداد فرزندان خانوادهها را تحت تأثیر قرار دهند؛ هرچند شرایط جمعیتی و اجتماعی دو کشور یکسان نیست.
درمان ناباروری چه نقشی در افزایش بارداری بعد از ۴۰ سال دارد؟
پیشرفت روشهای کمکباروری، امکان بارداری در سنین بالاتر را برای گروه بیشتری از زنان فراهم کرده است. لقاح آزمایشگاهی یا IVF، انجماد تخمک، استفاده از تخمک اهدایی و بهبود مراقبتهای تخصصی باروری از جمله عواملی هستند که در افزایش تولدهای پس از ۴۰ سالگی نقش داشتهاند.
بااینحال، افزایش تولد در این گروه سنی را نمیتوان فقط نتیجه پیشرفت پزشکی دانست. بخش مهمی از این روند به تغییر تصمیمهای فردی، شرایط اقتصادی و جابهجایی زمان ازدواج و تشکیل خانواده مربوط میشود.
آیا بارداری بعد از ۴۰ سالگی پرخطر است؟
بارداری در سنین بالاتر همچنان با احتمال بیشتری از برخی عوارض، از جمله فشار خون و دیابت بارداری، زایمان زودرس و ناهنجاریهای کروموزومی همراه است. میزان خطر نیز برای همه زنان یکسان نیست و به وضعیت سلامت، سابقه پزشکی و شرایط هر بارداری بستگی دارد. مطالعات پزشکی درباره بارداری در سنین بالاتر نیز بر اهمیت ارزیابی و مراقبت فردمحور تأکید دارند.
پیشرفت غربالگریهای دوران بارداری، مراقبتهای تخصصی و مدیریت بهتر بارداریهای پرخطر، امکان شناسایی زودتر بعضی مشکلات و کنترل مؤثرتر آنها را فراهم کرده است. بااینحال، این پیشرفتها به معنای ازبینرفتن کامل خطرات نیست و بارداری پس از ۴۰ سالگی همچنان به مراقبت منظم پزشکی نیاز دارد.
تغییر نرخ تولد در آمریکا چه پیامدهایی دارد؟
پیشیگرفتن تولدهای زنان بالای ۴۰ سال از مادران نوجوان، نشانه تغییری عمیقتر در ساختار خانواده است. امروز تعداد بیشتری از زنان، زمان مادرشدن را با توجه به تحصیل، شغل، امنیت اقتصادی، روابط خانوادگی و آمادگی شخصی انتخاب میکنند.
این تغییر میتواند بر خدمات درمان ناباروری، مراقبتهای دوران بارداری، سیاستهای حمایت از خانواده، بازار کار و برنامهریزی جمعیتی اثر بگذارد. همچنین افزایش سن مادران، نیاز به دسترسی عادلانهتر به مشاورههای پیش از بارداری، غربالگری و مراقبتهای تخصصی را بیشتر میکند.
دادههای نهایی سال ۲۰۲۴ نیز ادامه این جهتگیری را نشان میدهند: نرخ تولد زنان ۴۰ تا ۴۴ ساله ۲ درصد افزایش یافت، درحالیکه نرخ تولد نوجوانان بار دیگر ۴ درصد کاهش پیدا کرد. بنابراین، تغییر زمانبندی فرزندآوری را باید روندی بلندمدت دانست، نه اتفاقی محدود به یک سال. دادههای نهایی تولد آمریکا در سال ۲۰۲۴
آمارهای جدید آمریکا نشان میدهد سن مادرشدن در حال افزایش است و بخش بیشتری از تولدها در دهه سوم و چهارم زندگی زنان رخ میدهد. کاهش چشمگیر فرزندآوری نوجوانان و افزایش تولدهای بعد از ۴۰ سالگی، دو سوی یک تحول جمعیتی مشترکاند.
این روند فقط درباره انتخاب فردی زنان نیست؛ بلکه با شرایط اقتصادی، بازار کار، هزینه مسکن، سیاستهای حمایتی و دسترسی به خدمات سلامت باروری ارتباط دارد. در نتیجه، تحلیل الگوی فرزندآوری بدون توجه به این عوامل، تصویر کاملی از تغییرات جمعیتی ارائه نمیدهد.
